Shloka 10
Gārhasthya-Śreṣṭhatā and Kṣatriya-Daṇḍadhāraṇa
Householder Primacy and the Royal Duty of Punishment
यज्ञो विद्या समुत्थानमसंतोष: श्रयं प्रति । दण्डधारणमुग्रत्वं प्रजानां परिपालनम्
yajño vidyā samutthānam asantoṣaḥ śriyaṃ prati | daṇḍadhāraṇam ugrātvaṃ prajānāṃ paripālanam ||
ਯੱਗ, ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਅਭਿਆਸ, ਉੱਦਮ (ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਸਮੇਤ), ਰਾਜ-ਸੌਭਾਗ ਮਿਲਣ ‘ਤੇ ਵੀ ਢਿੱਲ ਨਾ ਪੈਣਾ, ਦੰਡ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ, ਕਠੋਰ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ‑ਰੱਖਿਆ—ਇਹ ਰਾਜਧਰਮ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਨ।
व्यास उवाच
Educational Q&A
A ruler’s dharma is a balanced discipline: religious responsibility (yajña), education (vidyā), energetic initiative (samutthāna), vigilance against complacency in power (asantoṣa toward śrī), firm law-enforcement (daṇḍadhāraṇa), and above all the protection and welfare of the people (prajā-paripālana).
In the Shānti Parva’s instruction on governance, Vyāsa enumerates key royal duties, outlining the qualities and actions expected of kṣatriya rulers as part of rajadharma.