Shloka 863
ब्राह्मणस्य पूर्वतरा वृत्तिः — The Earlier Ideal Conduct of a Brahmana
River-of-Saṃsāra Metaphor
तेन शक्र न शोचामि नास्ति शोके सहायता । इन्द्र! जो कालके प्रभावको जानता है, वह उससे आक्रान्त होकर भी शोक नहीं करता; क्योंकि विपत्ति दूर करनेमें शोकसे कोई सहायता नहीं मिलती, इसलिये मैं शोक नहीं करता हूँ
tena śakra na śocāmi nāsti śoke sahāyatā |
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ), ਮੈਂ ਸ਼ੋਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਸ਼ੋਕ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਹਾਇਤਾ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਕਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਆਘਾਤ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਵਿਲਾਪ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ੋਕ ਵਿਪੱਤੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ—ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਸ਼ੋਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Grief is not an effective instrument for overcoming misfortune; understanding the sovereignty of Kāla (Time) leads to steadiness and non-lamentation even amid suffering.
Bhīṣma addresses Śakra (Indra), explaining why he does not grieve: he recognizes that events are driven by Time’s power, and that lamentation provides no practical aid in removing adversity.