Shloka 14
अध्याय २२० — बलिवासवसंवादः
Bali–Vāsava Dialogue on Kāla and Steadfastness
Devanagari script
सर्वभूतहिते युक्तो न सम यो द्विषते जनम् | महाह्द इवाक्षो भ्य: प्रज्ञातृप्त: प्रसीदति
Transliteration
sarvabhūtahite yukto na sa yo dviṣate janam | mahāhrada ivākṣobhyaḥ prajñātṛptaḥ prasīdati |
Translation
ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਨਾਲ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜਲਾਸ਼ੇ ਵਾਂਗ ਗਹਿਰਾ ਤੇ ਅਡੋਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਐਸਾ ਸੰਯਮੀ ਪੁਰਖ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਮਿਲਣ ਔਖੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇ ਕੇ ਆਪ ਵੀ ਆਨੰਦਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਕਦੇ ਵਿਖਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਗਿਆਨ-ਜਨਿਤ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਸਦਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
Word by Word
सर्वभूतहितेin the welfare of all beings
सर्वभूतहिते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसर्वभूतहित
FormNeuter, Locative, Singular
युक्तःengaged, devoted
युक्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootयुक्त
FormMasculine, Nominative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
समःequal, impartial
समः:
Karta
TypeAdjective
Rootसम
FormMasculine, Nominative, Singular
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
द्विषतेhates
द्विषते:
TypeVerb
Rootद्विष्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada
जनम्people, a person
जनम्:
Karma
TypeNoun
Rootजन
FormMasculine, Accusative, Singular
महाह्रदःa great lake/reservoir
महाह्रदः:
Karta
TypeNoun
Rootमहाह्रद
FormMasculine, Nominative, Singular
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
अक्षोभ्यःunagitated, unshakable
अक्षोभ्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootअक्षोभ्य
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रज्ञातृप्तःsated/content through wisdom
प्रज्ञातृप्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रज्ञातृप्त
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रसीदतिis serene, becomes pleased
प्रसीदति:
TypeVerb
Rootप्र-सीद्
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhishmaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes