Shloka 5
दमप्रशंसा — Praise of Self-Restraint
Dama
Devanagari script
क्रियाभि: स्नेहसम्बन्धात्स्नेहाच्छोकमनन्तरम् । सुखदु:खक्रियारम्भाज्जन्माजन्मकृतक्षणा:
Translation
ਇਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਆਸਕਤੀ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿਚ ਫਸਦਾ ਹੈ; ਆਸਕਤੀ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਸ਼ੋਕ ਉਪਜਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਰਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਆਰੰਭ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦੇ ਕਲੇਸ਼ ਸਹਿਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।
Word by Word
क्रियाभिःby actions
क्रियाभिः:
Karana
TypeNoun
Rootक्रिया
FormFeminine, Instrumental, Plural
स्नेहसम्बन्धात्from connection with attachment/affection
स्नेहसम्बन्धात्:
Apadana
TypeNoun
Rootस्नेह-सम्बन्ध
FormMasculine, Ablative, Singular
स्नेहात्from attachment/affection
स्नेहात्:
Apadana
TypeNoun
Rootस्नेह
FormMasculine, Ablative, Singular
शोकम्sorrow
शोकम्:
Karma
TypeNoun
Rootशोक
FormMasculine, Accusative, Singular
अनन्तरम्immediately/thereafter
अनन्तरम्:
TypeIndeclinable
Rootअनन्तर
सुखदुःखक्रियारम्भात्from the undertaking of actions involving pleasure and pain
सुखदुःखक्रियारम्भात्:
Apadana
TypeNoun
Rootसुख-दुःख-क्रिया-आरम्भ
FormMasculine, Ablative, Singular
जन्माजन्मकृतक्षणाःhaving moments/afflictions produced by birth and non-birth (i.e., birth and death)
जन्माजन्मकृतक्षणाः:
Karta
TypeAdjective
Rootजन्म-अजन्म-कृत-क्षण
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
भीष्म उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes