Shloka 19

दमप्रशंसा — Praise of Self-Restraint

Dama

Devanagari script

दुःखं विद्यादुपादानादभिमानाच्च वर्धते | त्यागात्‌ तेभ्यो निरोध: स्यान्निरोधज्ञो विमुच्यते

Transliteration

duḥkhaṃ vidyād upādānād abhimānāc ca vardhate | tyāgāt tebhyo nirodhaḥ syān nirodhajño vimucyate ||

Translation

ਦੁੱਖ ਉਪਾਦਾਨ (ਚੰਬੜਨ) ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਭਿਮਾਨ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਭਿਮਾਨ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਹ ਦੁੱਖ ਨਿਰੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਨਿਰੋਧ ਦੀ ਇਹ ਵਿਦਿਆ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Word by Word

• {'duḥkham': 'suffering, pain, distress', 'vidyāt (vidyād)': 'one should know/understand (optative of √vid)', 'upādānāt': 'from taking up, grasping, appropriation

• clinging', 'abhimānāt': 'from egoism, self-conceit, identification (especially with body/mine-ness)', 'ca': 'and', 'vardhate': 'increases, grows', 'tyāgāt': 'from renunciation, letting go, abandonment', 'tebhyaḥ': 'from those (i.e., from those causes/sufferings)', 'nirodhaḥ': 'cessation, stopping, restraint', 'syāt': 'would be, may occur', 'nirodhajñaḥ': 'one who knows cessation

• knower of the means of ending suffering', 'vimucyate': 'is released, becomes liberated (passive of vi-√muc)'}

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhishma