Shloka 29
Śānti-parva 206: Guṇa-hetu Moha, Kāma-krodha Chain, Indriya-utpatti, and Nirodha
सर्वैरय॑ चेन्द्रियै: सम्प्रयुक्तो देहं प्राप्त: पठडचभूताश्रय: स्यात् । नासामर्थ्याद् गच्छति कर्मणेह हीनस्तेन परमेणाव्ययेन
sarvair eva indriyaiḥ samprayukto dehaṁ prāptaḥ pañcabhūtāśrayaḥ syāt | nāsāmarthyād gacchati karmaṇeha hīnas tena parameṇāvyayena ||
ਸਭ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਇਹ ਦੇਹਧਾਰੀ ਜੀਵ ਪੰਚ ਮਹਾਭੂਤਾਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਸੱਚੇ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਉਪਾਸਨਾ-ਜਨਿਤ ਸਮਰੱਥਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਇੱਥੇ ਕੇਵਲ ਕਰਮਕਾਂਡ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦਾ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਉਸ ਅਵ੍ਯਯ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Embodiment arises with the senses operating in a body grounded in the five elements, but mere performance of action (karma), without the inner power of knowledge and spiritual discipline (upāsanā), does not lead to the Supreme; thus one remains separated from the imperishable Reality.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma and liberation, Bhishma continues advising Yudhishthira by explaining the limits of ritual/action when unaccompanied by inner realization, framing a path where karma must be supported by knowledge and contemplative devotion.