Shloka 16
Śānti-parva 206: Guṇa-hetu Moha, Kāma-krodha Chain, Indriya-utpatti, and Nirodha
Devanagari script
ऋचो यजूंषि सामानि शरीराणि व्यपश्रिता: । जिद्लााग्रेषु प्रवर्तन्ते यत्नसाध्या विनाशिन:
Translation
ਰਿਗ, ਯਜੁਸ ਅਤੇ ਸਾਮ—ਇਹ ਵੇਦਮੰਤ੍ਰ ਅਧਿਐਨ ਵੇਲੇ ਦੇਹ ਦੇ ਆਸਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੀਭ ਦੇ ਅਗਲੇ ਭਾਗ ਉੱਤੇ ਉਚਾਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਯਤਨ ਨਾਲ ਸਾਧੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਸਵੰਤ ਹਨ—ਅਰਥਾਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲੁਪਤ ਹੋ ਜਾਣਾ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੈ।
Word by Word
ऋचःṚk-verses
ऋचः:
Karta
TypeNoun
Rootऋच्
FormFeminine, Nominative, Plural
यजूंषिYajus-formulas
यजूंषि:
Karta
TypeNoun
Rootयजुस्
FormNeuter, Nominative, Plural
सामानिSāman-chants
सामानि:
Karta
TypeNoun
Rootसामन्
FormNeuter, Nominative, Plural
शरीराणिin bodies
शरीराणि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशरीर
FormNeuter, Locative, Plural
व्यपश्रिताःhaving taken refuge (dependent)
व्यपश्रिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootवि-अप-श्रि (श्रि धातु) + क्त
FormMasculine, Nominative, Plural
जिह्वा-अग्रेषुon the tips/fronts of the tongue
जिह्वा-अग्रेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootजिह्वा + अग्र
FormNeuter, Locative, Plural
प्रवर्तन्तेarise/come forth, are uttered
प्रवर्तन्ते:
TypeVerb
Rootप्र-√वृत्
FormPresent, Third, Plural, Ātmanepada
यत्न-साध्याःattainable/produced by effort
यत्न-साध्याः:
Karta
TypeAdjective
Rootयत्न + साध्य (√साध् + यत्)
FormMasculine, Nominative, Plural
विनाशिनःperishable, liable to destruction
विनाशिनः:
Karta
TypeAdjective
Rootविनाशिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
भीष्म उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes