Shloka 5
Doṣa-Parīkṣā and Guṇa-Viveka
Examination of Faults and Discernment of the Guṇas
न जानपदिकं दुःखमेक: शोचितुमहति । अशोचन् प्रतिकुर्वीत यदि पश्येदुपक्रमम्
na jānapadikaṁ duḥkham ekaḥ śocitum arhati | aśocan pratikurvīta yadi paśyed upakramam ||
ਜੋ ਦੁੱਖ ਸਾਰੇ ਦੇਸ ਉੱਤੇ ਆ ਪਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਲਈ ਕੋਈ ਇਕਲਾ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ੋਕ ਨਾ ਕਰੇ; ਜੇ ਕੋਈ ਉਪਾਅ ਦਿੱਸੇ ਤਾਂ ਰੋਣਾ-ਧੋਣਾ ਛੱਡ ਕੇ ਉਸ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦਾ ਜਤਨ ਕਰੇ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Grief is unhelpful when suffering is collective; if a remedy is available, one should replace lamentation with purposeful action to alleviate the harm.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs the listener on dharma and governance; here he counsels a ruler-like mindset: recognize public calamity as a shared burden and respond with calm, remedial effort rather than personal despair.