Shloka 10
Bhṛgu–Bharadvāja-saṃvāda: Vānaprastha-parivrājaka-ācāra, Abhaya-dharma, and Lokānāṃ Vibhāga (Śānti-parva 185)
भूगुरुवाच घनानामपि वृक्षाणामाकाशो<5स्ति न संशय: । तेषां पुष्पफलव्यक्तिर्नित्यं समुपपद्यते
Bhṛgur uvāca: ghanānām api vṛkṣāṇām ākāśo 'sti na saṁśayaḥ | teṣāṁ puṣpaphalavyaktir nityaṁ samupapadyate ||
ਭ੍ਰਿਗੂ ਬੋਲੇ—ਮੁਨੇ! ਰੁੱਖ ਭਾਵੇਂ ਘਣੇ ਤੇ ਠੋਸ ਦਿੱਸਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਕਾਸ਼ (ਅੰਦਰਲਾ ਅਵਕਾਸ਼) ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਅਵਕਾਸ਼ ਕਰਕੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿੱਤ ਫੁੱਲ-ਫਲ ਆਦਿ ਦੀ ਪ੍ਰਕਟਤਾ ਸੰਭਵ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
भरद्वाज उवाच
Educational Q&A
Bhṛgu uses a natural analogy to argue that what seems solid still contains space; acknowledging subtle inner ‘space’ helps explain ongoing transformation and growth (like the continual arising of flowers and fruits).
In a didactic exchange among sages in the Śānti Parva, Bhṛgu responds with an illustrative example from nature, grounding a philosophical point through observable features of trees.