Shloka 1
सत्य–अनृत, प्रकाश–तमस्, स्वर्ग–नरक विवेचनम्
Truth and Untruth as Light and Darkness; Svarga and Naraka as Ethical Consequences
ऑपन-आक्रात बछ। >> ्र:-अ महर्षि भूगुके साथ भरद्वाज मुनिका प्रश्नोत्तर द्यशीत्याधेकशततमोब< ध्याय: भरद्वाज और भृगुके संवादमें जगत्की उत्पत्तिका और विभिन्न तत्त्वोंका वर्णन युधिछिर उवाच कुतः सृष्टमिदं विश्व जगत् स्थावरजड्रमम् । प्रलये च कमभ्येति तन्मे ब्रूहि पितामह
Yudhiṣṭhira uvāca | kutaḥ sṛṣṭam idaṃ viśvaṃ jagat sthāvara-jaṅgamam | pralaye ca kam abhye ti tan me brūhi pitāmaha ||
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਪਿਤਾਮਹ! ਇਹ ਸਾਰਾ ਸਥਾਵਰ-ਜੰਗਮ ਜਗਤ ਕਿਹੜੇ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਅਤੇ ਪ੍ਰਲਯ ਵੇਲੇ ਇਹ ਕਿਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames a foundational philosophical inquiry: understanding the origin of all beings (moving and unmoving) and their final reabsorption at pralaya. It sets up a teaching on ultimate causes and the cyclical nature of creation and dissolution.
In the Śānti Parva dialogue, Yudhiṣṭhira respectfully asks Pitāmaha (Bhīṣma) to explain cosmological origins and the end-state of the world at dissolution, initiating a discourse on the constituents and processes of the universe.