Shloka 37

बक-गौतमाख्यानम् / The Baka–Gautama Account

On Gratitude and Friendship Ethics

Devanagari script

तत्र घोरतमं वृत्तमृषीणां मे परिश्रुतम्‌

Transliteration

tatra ghoratamaṃ vṛttam ṛṣīṇāṃ me pariśrutam | us samaya vahāṃ eka atyanta bhayaṅkara ghaṭanā ghaṭita huī, jise maiṃne ṛṣiyoṃ ke muṃh se sunā thā | jaise tārāoṃ ke ugane par nirmala ākāśa meṃ candramā kā uday ho, usī prakāra us yajñamaṇḍapa meṃ agni ko idhar-udhar bikhērakar eka bhayaṅkara bhūta prakaṭ huā, aisā sunā jātā hai ||

Translation

ਉੱਥੇ ਇਕ ਅਤਿ ਘੋਰ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀ—ਇਹ ਮੈਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਮੁਖੋਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਤਾਰੇ ਨਿਕਲ ਆਉਣ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੰਦ ਉਗਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਯੱਗ-ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਨੂੰ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਖਿਲਾਰ ਕੇ ਇਕ ਭਿਆਨਕ ਭੂਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ—ਇਉਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र
• Form: indeclinable (locative adverb)

• घोरतमम्: most terrible
• घोरतमम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: घोरतम
• Form: neuter, accusative, singular (superlative)

• वृत्तम्: event, occurrence
• वृत्तम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वृत्त
• Form: neuter, accusative, singular

• ऋषीणाम्: of sages
• ऋषीणाम्: Apadana
• Type: Noun
• Root: ऋषि
• Form: masculine, genitive, plural

• मे: to me / of me
• मे: Sampradana
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्
• Form: genitive/dative, singular (enclitic)

• परिश्रुतम्: heard (from all around), learnt by hearing
• परिश्रुतम्: Karma
• Type: Verb
• Root: परि-श्रु (धातु: श्रु)
• Form: past passive participle, neuter, nominative/accusative, singular

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhishma
• Rishis (sages)
• Yajñamaṇḍapa (sacrificial pavilion)
• Agni (sacrificial fire)
• Candramā (moon)
• Tārāḥ (stars)
• Bhūta (terrifying spirit)