Shloka 59
Dama-pradhāna-dharma (Self-restraint as the Root of Dharma) — Śānti-parva 154
Devanagari script
त्यज्यतामेष निस्तेजा: शून्य: काछ्ठत्वमागत: । अन्यदेहविषक्त हि शावं काषछठत्वमागतम्
Transliteration
tyajyatām eṣa nistejāḥ śūnyaḥ kāṣṭhatvam āgataḥ | anyadeha-viṣaktaḥ hi śavaṁ kāṣṭhatvam āgatam ||
Translation
ਜੰਬੂਕ ਬੋਲਿਆ—“ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਓ। ਇਹ ਤੇਜਹੀਨ, ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ੂਨ੍ਯ ਹੋ ਕੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਵਰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੀਵ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੋਰ ਦੇਹ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ; ਇਹ ਲਾਸ਼ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਕਾਠ ਹੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ? ਤੁਹਾਡਾ ਇਹ ਮੋਹ ਵਿਅਰਥ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਜਤਨ ਨਿਸ਼ਫਲ ਰਹੇਗਾ।”
Word by Word
त्यज्यताम्let (him/it) be abandoned
त्यज्यताम्:
Karma
TypeVerb
Rootत्यज्
Formलोट्, कर्मणि, प्रथम, एकवचन
एषःthis (one)
एषः:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
निस्तेजाःdevoid of radiance/energy
निस्तेजाः:
Karma
TypeAdjective
Rootनिस्तेजस्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
शून्यःempty, void
शून्यः:
Karma
TypeAdjective
Rootशून्य
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
काष्ठत्वम्woodenness; state of being like wood
काष्ठत्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootकाष्ठत्व
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
आगतःhas come to; has become
आगतः:
Karma
TypeVerb
Rootआ-गम्
Formक्त (भूतकृदन्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अन्यin another
अन्य:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootअन्य
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
देहेin (a) body
देहे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदेह
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
विषक्तःattached, clinging
विषक्तः:
Karta
TypeVerb
Rootवि-षञ्ज्
Formक्त (भूतकृदन्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
शवम्corpse
शवम्:
Karta
TypeNoun
Rootशव
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
काष्ठत्वम्woodenness; state like wood
काष्ठत्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootकाष्ठत्व
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आगतम्has reached; has become
आगतम्:
Karma
TypeVerb
Rootआ-गम्
Formक्त (भूतकृदन्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
Speaker
जम्बुक उवाच
Characters & Entities
J
JambukaC
corpse (śava)C
child (implied by context: bālaka)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes