Shloka 122
Dama-pradhāna-dharma (Self-restraint as the Root of Dharma) — Śānti-parva 154
Devanagari script
धर्मार्थमोक्षसंयुक्तमितिहासमिमं शुभम् | श्रुत्वा मनुष्य: सततमिहामुत्र च मोदते
Translation
ਚਾਰਾਂ ਵਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਬੁੱਧੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਧਰਮ, ਅਰਥ ਅਤੇ ਮੋਖ਼ਸ਼ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਇਸ ਸ਼ੁਭ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਹਿਲੋਕ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ—ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Word by Word
धर्मार्थमोक्षसंयुक्तम्endowed with dharma, artha and moksha
धर्मार्थमोक्षसंयुक्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootधर्मार्थमोक्षसंयुक्त
FormNeuter, Accusative, Singular
इतिहासम्history/legend (itihasa)
इतिहासम्:
Karma
TypeNoun
Rootइतिहास
FormMasculine, Accusative, Singular
इमम्this
इमम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Accusative, Singular
शुभम्auspicious
शुभम्:
Karma
TypeAdjective
Rootशुभ
FormMasculine, Accusative, Singular
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
TypeVerb
Rootश्रु
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral here), Non-finite
मनुष्यःa man/person
मनुष्यः:
Karta
TypeNoun
Rootमनुष्य
FormMasculine, Nominative, Singular
सततम्always/constantly
सततम्:
TypeIndeclinable
Rootसतत
Formadverb
इहhere (in this world)
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
Formadverb
अमुत्रthere (in the other world)
अमुत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअमुत्र
Formadverb
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
Formconjunction
मोदतेrejoices/is delighted
मोदते:
TypeVerb
Rootमुद्
FormLat (present), Atmanepada, Third, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes