Mahabharata — Shanti Parva, Shloka 15

अज्ञान–लोभयोः परस्परहेतुत्वम्

Mutual Causality of Ignorance and Greed

Devanagari script

अत्राप्युदाहरन्तीमा गाथा: सत्यवता कृता: । यथा कुमार: सत्यो वै नैव पुण्यो न पापकृत्‌

Transliteration

atrāpy udāharantīmā gāthāḥ satyavatā kṛtāḥ | yathā kumāraḥ satyo vai naiva puṇyo na pāpakṛt ||

Translation

ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਤ੍ਯਵਾਨ ਦੁਆਰਾ ਰਚੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਾਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਬਾਲਕ ਰਣ ਅਤੇ ਦ੍ਵੈਸ਼ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੇਰਣਾਵਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸੁਭਾਵਕ ਹੀ ਸੱਚ-ਨਿਸ਼ਠ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਨਾ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਪੁੰਨ ਕਮਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰ ਸੱਚਾ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖ ਵੀ ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਅਤੇ ਵੈਰ-ਭਾਵ ਤੋਂ ਅਕਲੰਕ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Word by Word

• {'atra api': 'here also

• in this matter too', 'udāharanti': 'they cite

• they adduce as an example', 'imāḥ': 'these', 'gāthāḥ': 'verses

• didactic stanzas', 'satyavatā': 'by Satyavān (instrumental singular)', 'kṛtāḥ': 'made

• composed', 'yathā': 'just as', 'kumāraḥ': 'a boy

• a youth', 'satyaḥ': 'truthful

• devoted to truth', 'vai': 'indeed

• certainly (emphatic particle)', 'na eva': 'not at all', 'puṇyaḥ': 'meritorious (one who performs merit)', 'na pāpakṛt': 'nor a doer of sin

Speaker

शौनक उवाच

Characters & Entities

• Śaunaka
• Satyavān
• kumāra (a boy/youth)

Educational Q&A

What is the core teaching?

Truthfulness that is free from hostility and harmful intent is presented as an ideal: like a child who is naturally guileless, the noble person should remain established in truth and avoid deliberate sin, not being driven by aggressive passions.

What is happening in the narrative?

Śaunaka introduces an illustrative citation: he points to didactic stanzas attributed to Satyavān, using the example of a child’s natural truthfulness to explain a moral point about the conduct of the श्रेष्ठ (noble) person.