Shloka 90
Śaraṇāgata-Atithi-Dharma in the Kapota Narrative (कपोत-आख्यानम्—शरणागतधर्मः)
विश्वामित्र उवाच नैवातिपापं भक्ष्यमाणस्य दुष्ट सुरां तु पीत्वा पततीति शब्द: । अन्योन्यकार्याणि यथा तथैव न पापमात्रेण कृतं हिनस्ति
Viśvāmitra uvāca: naivātipāpaṃ bhakṣyamāṇasya duṣṭa surāṃ tu pītvā patatīti śabdaḥ | anyonyakāryāṇi yathā tathaiva na pāpamātreṇa kṛtaṃ hinasti ||
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਕੇਵਲ ਅਭੱਖ੍ਯ ਖਾਣ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਆਦਿ ਵਰਗਾ ਮਹਾਪਾਤਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਐਸਾ ਕੋਈ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ-ਵਚਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਪਰ ਸੁਰਾ ਪੀਣ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਤਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਗੱਲ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਸੁਰਾਪਾਨ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਤਿਆਜ੍ਯ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹੋਰ-ਹੋਰ ਕਰਮ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਿਧ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਅਭੱਖ੍ਯ-ਭੋਜਨ ਵੀ ਨਿਸ਼ਿਧ ਹੈ। ਪਰ ਆਪੱਤੀ-ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇਕ ਵਾਰ ਕੀਤਾ ਸਧਾਰਣ ਪਾਪ ਜੀਵਨ ਭਰ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਪੁੰਨ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
विश्वामित्र उवाच
Educational Q&A
Viśvāmitra distinguishes degrees of wrongdoing: drinking liquor is explicitly condemned as causing a Brāhmaṇa’s fall, whereas eating forbidden food is a prohibition but not necessarily an ‘extreme sin’ like brahmin-slaying. He further argues that a one-time, minor lapse in a crisis does not erase a lifetime of accumulated merit.
In a discussion on dharma—especially conduct under hardship—Viśvāmitra cites scriptural authority to weigh different prohibitions. He emphasizes that some acts have clearly stated severe consequences (surā-drinking), while others, though forbidden, should be judged with proportionality, particularly in times of distress.