Shloka 24
Draupadī’s Exhortation on Rājadharma and Daṇḍa (द्रौपद्याः राजधर्मोपदेशः)
उत्तरेण महामेरो: शाकद्वीपेन सम्मित: । भद्राश्वः पुरुषव्यात्र दण्डेन मृदितस्त्वया
uttareṇa mahāmeroḥ śākadvīpena sammitāḥ | bhadrāśvaḥ puruṣavyāghra daṇḍena mṛditas tvayā
ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਮਹਾਮੇਰੂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਦੇ ਮਾਪ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਭਦ੍ਰਾਸ਼ਵ (ਦੇਸ਼/ਜਨ) ਹੈ। ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਬੱਘ! ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਦੰਡ ਨਾਲ ਦਬਾ ਕੇ ਅਧੀਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse invokes daṇḍa—royal authority and punishment—as a dharmic instrument for maintaining order. Ethical governance is implied: power is justified when used to restrain disorder and establish stability, not for personal cruelty.
Vaiśampāyana describes a cosmographic setting around Meru and names regions such as Śākadvīpa and Bhadrāśva, while addressing a heroic figure as “puruṣavyāghra,” stating that Bhadrāśva has been brought under control by that person’s exercise of authority (daṇḍa).