Shloka 46
Daṇḍa-svarūpa-nirūpaṇa
The Nature, Forms, and Function of Daṇḍa
यत्रासते मतिमन्तो मनस्विनः शक्रो विष्णुर्यत्र सरस्वती च । वसन्ति भूतानि च यत्र नित्य॑ तस्माद् विद्वान् नावमन्येत देहम्
yatrāsate matimanto manasvinaḥ śakro viṣṇur yatra sarasvatī ca | vasanti bhūtāni ca yatra nityaṁ tasmād vidvān nāvamanyeta deham ||
ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਜਿੱਥੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਉੱਚ-ਮਨ ਵਾਲੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ), ਵਿਸ਼ਣੂ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਵੀ ਹਾਜ਼ਰ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਜੀਵ ਨਿੱਤ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਲਈ ਵਿਦਵਾਨ ਨੂੰ ਦੇਹ ਦਾ ਕਦੇ ਵੀ ਅਪਮਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The body should not be scorned; it is the indispensable support for knowledge, speech, and dharmic living—symbolically a dwelling-place of divine powers and of all beings.
In the Śānti Parva, Bhishma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and right conduct; here he emphasizes a disciplined, respectful attitude toward the body as the basis for ethical and spiritual life.