Shloka 36
Daṇḍa-svarūpa-nirūpaṇa
The Nature, Forms, and Function of Daṇḍa
Devanagari script
नार्थमल्पं परिभवेन्नावमन्येत शात्रवान् | बुद्धया तु बुद्धयेदात्मानं न चाबुद्धिषु विश्वसेत्
Translation
ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਧਨ ਵੀ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤੱਛ ਨਾ ਸਮਝੋ; ਵੈਰੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਅਵਹੇਲਨਾ ਨਾ ਕਰੋ। ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਰੂਪ ਅਤੇ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਸਮਝੋ ਅਤੇ ਬੇਬੁੱਧਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਭਰੋਸਾ ਨਾ ਕਰੋ।
Word by Word
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अर्थम्wealth/means (gain)
अर्थम्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
अल्पम्small, little
अल्पम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअल्प
FormMasculine, Accusative, Singular
परिभवेत्should despise/insult
परिभवेत्:
Karta
TypeVerb
Rootपरि-भू
FormOptative (Vidhi-lin), Third, Singular, Parasmaipada
नnor/not
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अवम्slightly, at all (as an intensifier with negation)
अवम्:
TypeIndeclinable
Rootअव
मन्येतshould think/consider
मन्येत:
Karta
TypeVerb
Rootमन्
FormOptative (Vidhi-lin), Third, Singular, Atmanepada
शात्रवान्enemies
शात्रवान्:
Karma
TypeNoun
Rootशात्रव
FormMasculine, Accusative, Plural
बुद्धयाby/with intellect
बुद्धया:
Karana
TypeNoun
Rootबुद्धि
FormFeminine, Instrumental, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
बुद्धयेत्should understand/know
बुद्धयेत्:
Karta
TypeVerb
Rootबुध्
FormOptative (Vidhi-lin), Third, Singular, Parasmaipada
आत्मानम्oneself, the self
आत्मानम्:
Karma
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Accusative, Singular
नand not
न:
TypeIndeclinable
Rootन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अबुद्धिषुin/among the unintelligent (persons)
अबुद्धिषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअ-बुद्धि
FormFeminine, Locative, Plural
विश्वसेत्should trust
विश्वसेत्:
Karta
TypeVerb
Rootवि-श्वस्
FormOptative (Vidhi-lin), Third, Singular, Atmanepada
Speaker
भीष्म उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes