Shloka 12
Gratitude, Discernment, and the Escalation of Power (Śvā–Dvipī–Vyāghra–Nāga–Siṃha–Śarabha Itihāsa)
लेलिहा[मानस्तृषित: पुच्छास्फोटनतत्पर: । व्यादितास्य: क्षुधाभुग्न: प्रार्थयानस्तदामिषम्
lelihāmānas tṛṣitaḥ pucchāsphoṭana-tatparaḥ | vyāditāsyaḥ kṣudhābhugnaḥ prārthayānas tadāmiṣam ||
ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਜੀਭ ਫੇਰਦਾ, ਪੂੰਛ ਪਟਕਣ ਲਈ ਤਤਪਰ ਰਹਿੰਦਾ; ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪਿਆ, ਉਹ ਉਸ ਮਾਸ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how acute hunger and thirst can drive a being into pleading and submissive behavior, setting up an ethical reflection in Śānti Parva on compassion, restraint, and the moral weight of exploiting another’s desperation.
Bhishma describes a creature (implicitly an animal) in a pitiable state—thirsty, hungry, mouth open, tail wagging—begging for a piece of meat, as part of a larger illustrative episode used to teach dharma.