Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

Śānti Parva 116: Criteria for Royal Servants and Administrative Competence (भृत्य-गुण-प्रश्नः / राजसेवक-लक्षणम्)

शंसिता पुरुषव्याप्र त्वन्न: कुलहिते रत: । क्षत्ता चैको महाप्राज्ञो यो न: शंसति सर्वदा

Yudhiṣṭhira uvāca: Śaṃsitā puruṣavyāghra tvam naḥ kulahite rataḥ | kṣattā caiko mahāprajño yo naḥ śaṃsati sarvadā ||

ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਹੇ ਪੁਰਖਸਿੰਹ! ਸਾਡੇ ਕੁਲ ਦੇ ਹਿਤ ਵਿੱਚ ਰਤ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਅਜਿਹਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਅਤੇ ਸਾਡਾ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ্ঞ ਖੱਤਾ ਵਿਦੁਰ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਦਾ ਸਾਡੇ ਭਲੇ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

शंसिताpraised, commended
शंसिता:
Karta
TypeAdjective
Rootशंसित (कृदन्त, √शंस्)
FormMasculine, Nominative, Singular
पुरुषव्याघ्रO tiger among men
पुरुषव्याघ्र:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपुरुष-व्याघ्र
FormMasculine, Vocative, Singular
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypeNoun
Rootयुष्मद्
FormMasculine, Nominative, Singular
नःof us / our
नः:
Sampradana
TypeNoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Plural
कुलहितेin the welfare of the family
कुलहिते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकुलहित
FormNeuter, Locative, Singular
रतःdevoted, engaged
रतः:
Karta
TypeAdjective
Rootरत (कृदन्त, √रम्)
FormMasculine, Nominative, Singular
क्षत्ताthe chamberlain (Vidura)
क्षत्ता:
Karta
TypeNoun
Rootक्षत्तृ
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
एकःone, a certain
एकः:
Karta
TypeAdjective
Rootएक
FormMasculine, Nominative, Singular
महाप्राज्ञःvery wise
महाप्राज्ञः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहाप्राज्ञ
FormMasculine, Nominative, Singular
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
नःto us
नः:
Sampradana
TypeNoun
Rootअस्मद्
FormDative, Plural
शंसतिadvises, instructs, praises
शंसति:
TypeVerb
Root√शंस्
FormPresent, 3rd, Singular, Parasmaipada
सर्वदाalways
सर्वदा:
TypeIndeclinable
Rootसर्वदा
पुरुषसिंहO lion among men
पुरुषसिंह:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपुरुष-सिंह
FormMasculine, Vocative, Singular

युधिषछ्िर उवाच

Y
Yudhiṣṭhira
V
Vidura (Kṣattā)

Educational Q&A

Wise governance and righteous living depend on heeding trustworthy counsellors who are devoted to the family’s and kingdom’s welfare; Yudhiṣṭhira highlights the authority of such advisers, especially Vidura’s constant, beneficial instruction.

In the Śānti Parva’s instruction-setting, Yudhiṣṭhira addresses an eminent adviser (‘tiger among men’) and acknowledges that, besides him, Vidura—the royal chamberlain renowned for wisdom—has continually offered sound guidance to the Pāṇḍavas.