Shloka 3
Vyāghra–Gomāyu Saṃvāda (व्याघ्रगोमायु संवाद) — Testing Character Beneath Appearances
Devanagari script
पुरिकायां पुरि पुरा श्रीमत्यां पौरिको नृप: । परहिंसारति: क्रूरो बभूव पुरुषाधम:
Translation
ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ—ਧਨ-ਧਾਨ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਪੁਰਿਕਾ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਪੌਰਿਕ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਕਠੋਰ, ਨਰਾਧਮ ਅਤੇ ਪਰ-ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
Word by Word
पुरिकायाम्in (the city) Purikā
पुरिकायाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपुरिका
FormFeminine, Locative, Singular
पुरिin the city
पुरि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपुर
FormFeminine, Locative, Singular
पुराformerly, once
पुरा:
TypeIndeclinable
Rootपुरा
श्रीमत्याम्in the prosperous (one)
श्रीमत्याम्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootश्रीमती
FormFeminine, Locative, Singular
पौरिकःPaurika (name)
पौरिकः:
Karta
TypeNoun
Rootपौरिक
FormMasculine, Nominative, Singular
नृपःking
नृपः:
Karta
TypeNoun
Rootनृप
FormMasculine, Nominative, Singular
परहिंसारतिःdelighting in harming others
परहिंसारतिः:
Karta
TypeAdjective
Rootपर-हिंसा-रति
FormMasculine, Nominative, Singular
क्रूरःcruel
क्रूरः:
Karta
TypeAdjective
Rootक्रूर
FormMasculine, Nominative, Singular
बभूवbecame / was
बभूव:
TypeVerb
Rootभू
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
पुरुषाधमःthe lowest of men
पुरुषाधमः:
Karta
TypeNoun
Rootपुरुष-अधम
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes