Shloka 24
मृदु-तीक्ष्ण-नीति तथा दुष्टलक्षण-विज्ञानम्
Measured Policy and the Recognition of Malicious Disposition
मार्दवं दण्ड आलस्यं प्रमादश्न सुरोत्तम । माया: सुविहिता: शक्र सादयन्त्यविचक्षणम्
mārdavaṁ daṇḍa ālasyaṁ pramādaś ca surottama | māyāḥ suvihitāḥ śakra sādayanty avicakṣaṇam ||
ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ)! ਅਣਉਚਿਤ ਨਰਮੀ, ਕਠੋਰ ਦੰਡ, ਆਲਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਦ—ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਨਾਲ ਵਰਤੀ ਮਾਇਆ/ਚਾਲ—ਇਹ ਸਭ ਬੇਸਮਝ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਨਾਸ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler must balance gentleness and punishment with discernment and vigilance; idleness and negligence, along with enemy stratagems, can quickly ruin an undiscerning king.
In the Shanti Parva’s instruction on governance (rajadharma), Bhishma addresses Indra and lists key causes of a king’s downfall—misplaced softness, harshness, sloth, carelessness, and enemies’ well-planned deceptions.