Shloka 13
उपायधर्म-सेनायोगः
Upāya-dharma and Senāyoga: Expedient Ethics & Army Deployment
Devanagari script
जलवांस्तृणवान् मार्ग: समो गम्य: प्रशस्यते । चारै: सुविदिताभ्यास: कुशलैर्वनगोचरै:
Translation
ਜੰਗੀ ਯਾਤਰਾ ਵੇਲੇ ਉਹ ਰਾਹ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਨੀਯ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਮਤਲ, ਸੁਗਮ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਤੇ ਘਾਹ ਆਦਿ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣ। ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਨਿਪੁਣ ਜਾਸੂਸਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਰਾਹ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
Word by Word
जलवान्having water, well-watered
जलवान्:
Karta
TypeAdjective
Rootजलवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
तृणवान्having grass
तृणवान्:
Karta
TypeAdjective
Rootतृणवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
मार्गःpath, route
मार्गः:
Karta
TypeNoun
Rootमार्ग
FormMasculine, Nominative, Singular
समःlevel, even
समः:
Karta
TypeAdjective
Rootसम
FormMasculine, Nominative, Singular
गम्यःpassable, traversable
गम्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootगम्य
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रशस्यतेis praised/commended
प्रशस्यते:
TypeVerb
Rootप्र + शंस्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada, Passive/Impersonal usage
चारैःby spies, by scouts
चारैः:
Karana
TypeNoun
Rootचार
FormMasculine, Instrumental, Plural
सुविदितwell-known, well-ascertained
सुविदित:
Karta
TypeAdjective
Rootसु + विदित
FormMasculine, Nominative, Singular
अभ्यासःpractice; familiarity; repeated acquaintance
अभ्यासः:
Karta
TypeNoun
Rootअभ्यास
FormMasculine, Nominative, Singular
कुशलैःby skilled (ones)
कुशलैः:
Karana
TypeAdjective
Rootकुशल
FormMasculine, Instrumental, Plural
वनगोचरैःby forest-roamers
वनगोचरैः:
Karana
TypeNoun
Rootवनगोचर
FormMasculine, Instrumental, Plural
Speaker
भीष्म उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes