Shloka 23
भীমेन युधिष्ठिरस्य त्यागवृत्तेः प्रतिषेधः
Bhīma’s Rebuttal of Yudhiṣṭhira’s Renunciatory Inclination
Devanagari script
नेमे मृगा: स्वर्गजितो न वराहा न पक्षिण: । अथान्येन प्रकारेण पुण्यमाहुर्न तं जना:
Translation
ਭੀਮ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਸਦਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹ ਮ੍ਰਿਗ ਸਵਰਗ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕੇ; ਨਾ ਵਰਾਹ, ਨਾ ਪੰਛੀ। ਪੁੰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਤਾਂ ਹੋਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ; ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਲੋਕ ਕੇਵਲ ਵਨਵਾਸ ਨੂੰ ਹੀ ਪੁੰਨਕਾਰਕ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ।
Word by Word
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
इमेthese
इमे:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Nominative, Plural
मृगाःdeer/animals
मृगाः:
Karta
TypeNoun
Rootमृग
FormMasculine, Nominative, Plural
स्वर्गजितःconquerors of heaven (i.e., heaven-attainers)
स्वर्गजितः:
Karta
TypeAdjective
Rootस्वर्गजित्
FormMasculine, Nominative, Plural
नnor/not
न:
TypeIndeclinable
Rootन
वराहाःboars
वराहाः:
Karta
TypeNoun
Rootवराह
FormMasculine, Nominative, Plural
नnor/not
न:
TypeIndeclinable
Rootन
पक्षिणःbirds
पक्षिणः:
Karta
TypeNoun
Rootपक्षिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
अथthen/now/indeed
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
अन्येनby another
अन्येन:
Karana
TypeAdjective
Rootअन्य
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
प्रकारेणby a method/way
प्रकारेण:
Karana
TypeNoun
Rootप्रकार
FormMasculine, Instrumental, Singular
पुण्यम्merit
पुण्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुण्य
FormNeuter, Accusative, Singular
आहुःthey say
आहुः:
TypeVerb
Rootअह्
FormPerfect, Third, Plural
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
तम्that (merit/that one)
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Accusative, Singular
जनाःpeople
जनाः:
Karta
TypeNoun
Rootजन
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
भीम उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes