Shloka 28
Chapter 59: Baladeva’s Censure, Keśava’s Restraint, and Yudhiṣṭhira’s Moral Accounting
भ्रातृणां चैव पुत्राणां तथा वै शोकविह्लला:
bhrātṝṇāṃ caiva putrāṇāṃ tathā vai śokavihvalāḥ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ—ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੇ—ਗ਼ਮ ਨਾਲ ਬੇਹਾਲ ਹੋ ਗਏ; ਜੰਗ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਗਿਆਂ ਉੱਤੇ ਜੋ ਦੁੱਖ ਲਿਆਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁੰਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the human cost of war: even victory or duty-bound combat culminates in grief when one’s own brothers and sons are lost, highlighting the ethical weight of violence and the fragility of familial bonds amid conflict.
Sañjaya describes the aftermath or immediate impact of battle, portraying people (implicitly the Kuru side and their families/companions) as emotionally shattered, grieving for close relatives—brothers and sons—fallen in the war.