Shloka 54
Gadāyuddhe Kṛṣṇopadeśaḥ (Kṛṣṇa’s Counsel in the Mace-Duel) — Śalya-parva 57
हस्तिवद्धस्तिसंकाशमभिदुद्राव ते सुतम् उस प्रहारसे भीमसेन मतवाले हाथीकी भाँति कुपित हो उठे और जैसे एक गजराज दूसरे गजराजपर धावा करता है, उसी प्रकार उन्होंने आपके पुत्रपर आक्रमण किया ।। ५३ ई || ततस्तु तरसा भीमो गदया तनयं तव
tatas tu tarasā bhīmo gadayā tanayaṃ tava | hastivad hastisaṅkāśam abhidudrāva te sutam ||
ਉਸ ਵਾਰ ਨਾਲ ਭੀਮਸੇਨ ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਗਿਆ; ਜਿਵੇਂ ਗਜਰਾਜ ਦੂਜੇ ਗਜਰਾਜ ਉੱਤੇ ਝਪਟਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਿਆ। ਫਿਰ ਭੀਮ ਨੇ ਅਤਿ ਵੇਗ ਨਾਲ ਗਦਾ ਲੈ ਕੇ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how anger and momentum in war can overpower restraint: even within kṣatriya duty, unchecked fury intensifies conflict. The elephant simile warns that when power meets power under rage, the encounter becomes crushing and difficult to moderate.
Sañjaya describes Bhīma charging at Dhṛtarāṣṭra’s son with a mace, comparing Bhīma to a maddened elephant rushing an elephant-like opponent—setting the scene for a fierce, direct clash.