Shloka 50
Gadāyuddhe Kṛṣṇopadeśaḥ (Kṛṣṇa’s Counsel in the Mace-Duel) — Śalya-parva 57
गदानिपातं प्रज्ञाय भीमसेनं च वज्चितम् | वज्चयित्वा तदा भीम॑ गदया कुरुसत्तम:
gadānipātaṁ prajñāya bhīmasenaṁ ca vañcitam | vañcayitvā tadā bhīmaṁ gadayā kurusattamaḥ ||
ਸੰਜਯ ਬੋਲਿਆ—ਗਦਾ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਵੱਜਣ ਵਾਲੇ ਵਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਅਤੇ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਪਲ ਭਰ ਲਈ ਠੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਕੁਰੂਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਤਦ ਭੀਮ ਨੂੰ ਚਾਲ ਨਾਲ ਵੰਚਿਤ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕੀਤਾ।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that in war, mere power is insufficient; discernment (prajñā), vigilance, and tactical timing can decide outcomes. It also raises the ethical tension between straightforward valor and battlefield deception within kṣatriya conduct.
Sañjaya narrates a moment in the mace duel: the foremost Kuru warrior recognizes the trajectory of a mace-stroke, exploits Bhīma’s brief misstep, and counters by deceiving/outmaneuvering him and landing a mace blow.