Shloka 283
Gadā-yuddhe Bhīma–Duryodhanayoḥ Tumulaḥ Saṃprahāraḥ
Mace-duel’s intense exchange
भीमसेन: पुनः क्रुद्धों दुर्योधनमुवाच ह । शिखरयुक्त कैलास पर्वतके समान गदा उठाये दुर्योधनको खड़ा देख भीमसेन पुनः कुपित हो उससे इस प्रकार बोले--
sañjaya uvāca | bhīmasenaḥ punaḥ kruddho duryodhanam uvāca ha | śikhara-yukta-kailāsa-parvata-samaṃ gadām utthāya duryodhanaṃ sthitaṃ dṛṣṭvā bhīmasenaḥ punaḥ kupito ’sau tathā vacanam abravīt— |
ਸੰਜਯ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਭੀਮਸੈਨ ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭੜਕ ਉਠਿਆ ਅਤੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਬੋਲਿਆ। ਚੋਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਕੈਲਾਸ ਪਰਬਤ ਜਿਹੀ ਗਦਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਅਡੋਲ ਖੜ੍ਹਾ ਵੇਖ ਭੀਮ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਮੁੜ ਭੜਕਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how anger and pride intensify conflict and narrow moral vision. Even within a kshatriya duel framed by duty, unchecked wrath becomes a force that drives escalation and makes the ethical stakes of victory and defeat sharper.
Sanjaya describes Bhima seeing Duryodhana standing with his mace raised, compared to peak-crowned Mount Kailasa. Provoked by this formidable stance, Bhima becomes angry again and begins to address Duryodhana, setting up the next exchange in their climactic mace-fight.