Shloka 303
गदायुद्ध-समारम्भः
Commencement of the Mace-Duel Proceedings
Devanagari script
हृदं द्वैघायनं नाम विवेश भूशदु:खित: । परंतु बलरामजी! जब शल्य मारे गये
Transliteration
hṛdaṃ dvaighāyanaṃ nāma viveśa bhūśa-duḥkhitaḥ |
Translation
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਬਲਰਾਮ! ਸ਼ਲ੍ਯ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ ਉਹ ਤਿੰਨੇ ਵੀ ਡਰ ਕਰਕੇ ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਏ। ਸ਼ਲ੍ਯ ਦੇ ਪਤਨ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਪ ਆਦਿਕ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਰਯੋਧਨ ਘੋਰ ਦੁੱਖੀ ਹੋਇਆ; ਉਹ ਭੱਜ ਕੇ ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ ਨਾਮ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਵੜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਲੁਕ ਗਿਆ।
Word by Word
हृदम्lake, water-reservoir
हृदम्:
कर्म
TypeNoun
Rootहृद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
द्वैघायनम्Dvaighāyana (a proper name)
द्वैघायनम्:
कर्म
TypeNoun
Rootद्वैघायन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
नामby name, named
नाम:
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
विवेशentered
विवेश:
TypeVerb
Rootविश् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/परफेक्ट), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
भूशदुःखितःdistressed because of the earth/land (i.e., deeply afflicted)
भूशदुःखितः:
कर्ता
TypeAdjective
Rootभूशदुःखित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
Speaker
नारद उवाच
Characters & Entities
N
NāradaB
BalarāmaŚ
ŚalyaD
DuryodhanaK
Kṛpa (Kṛpācārya)D
Dvaipāyana (Vyāsa) (by epithet in 'dvaighāyana' / 'dvaipāyana')D
Dvaipāyana lake (Dvaipāyana-sarovara)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes