Shloka 143
Vṛddha-kanyā-carita and Balarāma’s Kurukṣetra Inquiry (वृद्धकन्या-चरितम् / कुरुक्षेत्रफल-प्रश्नः)
प्रतिगृह्लीष्व पुत्र स््व॑ मया दत्तमनिन्दितम् | “ब्रह्मर्ष! यह आपका पुत्र है। इसे आपके प्रति भक्ति होनेके कारण मैंने अपने गर्भमें धारण किया था। ब्रह्मर्ष] पहले अलम्बुषा नामक अप्सराको देखकर जो आपका वीर्य स्खलित हुआ था
pratigṛhlīṣva putra sva mayā dattam aninditam |
ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ—“ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼! ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਆਪਣਾ ਇਹ ਨਿਸ਼ਕਲੰਕ ਪੁੱਤਰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ। ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ! ਪਹਿਲਾਂ ਅਲੰਬੁਸ਼ਾ ਨਾਮ ਦੀ ਅਪਸਰਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੁਹਾਡਾ ਜੋ ਬੀਰਜ ਸਖਲਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ—ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਕਿ ‘ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਇਹ ਤੇਜ ਨਸ਼ਟ ਨਾ ਹੋਵੇ।’ ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਜੋ ਇਹ ਅਨਿੰਦਯ ਪੁੱਤਰ ਅਰਪਣ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਇਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਣ ਕਰੋ।”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage emphasizes safeguarding spiritual potency (tejas) and taking responsibility for its consequences: devotion motivates the preservation of a sage’s power, and dharma is fulfilled when the rightful parent accepts the child without blame.
A speaker (in the frame narrative, Vaiśampāyana) reports a scene where someone presents a child to a brahmarṣi, explaining that the child was conceived by preserving the sage’s fallen seed after he saw the apsaras Alambuṣā, and urges him to accept the son as his own.