Shloka 45
Sārasvata–Dadhīca Upākhyāna at Sarasvatī Tīrtha
Balarāma’s Pilgrimage Context
प्रभाव॑ं सुव्रतत्वं च सिद्धिं योगस्य चातुलाम् । तत्पश्चात् महाभाग देवलने जैगीषव्यके प्रभाव, उत्तम व्रत और अनुपम योगसिद्धिके विषयमें विचार किया ।।
Vaiśampāyana uvāca | prabhāvaṁ suvratatvaṁ ca siddhiṁ yogasya cātulām | tat paścāt mahābhāga devalane jaigīṣavyake prabhāvaṁ, uttama-vrataṁ ca anupama-yoga-siddhiṁ ca viṣaye vicāraṁ cakāra | asito 'pṛcchat tadā siddhālokeṣu sattamān | etad icchāmy ahaṁ śrotuṁ paraṁ kautūhalaṁ hi me |
ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਹਾਭਾਗ ਦੇਵਲ ਨੇ ਦੇਵ-ਉਦਿਆਨ ਵਿੱਚ ਜੈਗੀਸ਼ਵ੍ਯ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਉੱਤਮ ਵਰਤ-ਨਿਸ਼ਠਾ ਅਤੇ ਅਤੁੱਲ ਯੋਗ-ਸਿੱਧੀ ਬਾਰੇ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਧੀਰ ਅਸਿਤ ਨੇ ਕਰ ਜੋੜ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਿੱਧਾਂ ਨੂੰ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ—“ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਕੌਤੂਹਲ ਜਾਗਿਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਇਹ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਜੈਗੀਸ਼ਵ੍ਯ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਦਿਸਦੇ ਨਹੀਂ—ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ, ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਹਨ?”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds the ethical-spiritual ideal that true greatness is measured by disciplined vows (suvrata) and yogic accomplishment (siddhi), and that sincere knowledge is sought through humility and respectful inquiry.
After reflecting on the extraordinary qualities of the sage Jaigīṣavya in a celestial grove, Asita approaches the Siddhas in their realm and asks where Jaigīṣavya has gone, driven by intense curiosity and a desire to hear more about him.