Shloka 52
Varuṇābhiṣeka–Agni-anveṣaṇa–Kaubera-tīrtha
Varuṇa’s Consecration; Search for Agni; Kaubera Sacred Site
गरुडने विचित्र पंखोंसे सुशोभित अपना प्रिय पुत्र मयूर भेंट किया। अरुणने लाल शिखावाले अपने पुत्र ताम्रचूड (मुर्ग)-को समर्पित किया, जिसका पैर ही आयुध था ।।
nāgaṃ tu varuṇo rājā balavīryasamanvitam | kṛṣṇājinaṃ tato brahmā brahmaṇyāya dadau prabhuḥ ||
ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਰਾਜਾ ਵਰੁਣ ਨੇ ਮਹਾਨ ਬਲ ਅਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਇੱਕ ਨਾਗ ਭੇਟ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਪ੍ਰਭੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਭਕਤ ਧਰਮਨਿਸ਼ਠ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾਜਿਨ (ਕਾਲੇ ਹਿਰਣ ਦੀ ਖਾਲ) ਦਾਨ ਕੀਤੀ।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharmic recognition through appropriate gifts: power (a formidable nāga) is granted by a royal-divine authority, while a sacred emblem of Brahminical/ascetic discipline (kṛṣṇājina) is bestowed upon one characterized as brahmaṇya—suggesting that honor should match virtue and disposition.
In Vaiśampāyana’s narration, divine figures distribute notable gifts: Varuṇa presents a mighty serpent, and Brahmā follows by giving a black antelope-skin to a recipient praised as brahmaṇya, indicating a sequence of ceremonial bestowals and the conferral of status or favor.