Shloka 40
चक्रानुचक्रौ बलिनौ मेघचक्रौ बलोत्कटौ । ददौ त्वष्टा महामायौ स्कन्दायानुचरावुभौ
cakrānucakrau balinau meghacakrau balotkaṭau | dadau tvaṣṭā mahāmāyau skandāyānucarāv ubhau ||
ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਤ੍ਵਸ਼ਟਾ ਨੇ ਸਕੰਦ ਨੂੰ ਚਕ੍ਰ ਅਤੇ ਅਨੁਚਕ੍ਰ ਨਾਮ ਦੇ ਦੋ ਅਨੁਚਰ ਬਖ਼ਸ਼ੇ—ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਮਾਇਆ-ਸੰਪੰਨ, ਬਲਵਾਨ, ਬਲੋਤਕਟ ਅਤੇ ਮੇਘ-ਚਕ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਰੁਦ੍ਰਾਂ, ਵਸੂਆਂ, ਆਦਿਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਅਸ਼ਵਿਨੀਕੁਮਾਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਪ੍ਰਭੂ ਸਮਰ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਸੀ।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharmic order through rightful service: even immense power is framed as disciplined attendance upon a legitimate leader (Skanda). Authority is strengthened when roles—leadership and service—are harmonized within a larger cosmic community.
Vaiśampāyana narrates that Prajāpati Tvaṣṭṛ assigns two formidable, magically endowed attendants—Cakra and Anucakra—to Skanda. The surrounding context depicts major deities assembled around Kārttikeya, emphasizing his exalted status and the divine endorsement of his retinue.