Shloka 11
Kārttikeya-Abhiṣecana: Mātṛgaṇa-Nāma Saṃkīrtana and Skanda’s Commission
ऋतवश्न ग्रहाश्षैव ज्योतींषि च विशाम्पते । मूर्तिमत्यश्न सरितो वेदाश्वैव सनातना:
ṛtavaś ca grahāś caiva jyotīṃṣi ca viśāṃpate | mūrtimatyas tathā sarito vedāś caiva sanātanāḥ || rudrair vasubhir ādityair aśvibhyāṃ ca vṛtaḥ prabhuḥ | mahāparākramī skandaḥ sarvaiḥ samantataḥ sthitaḥ ||
ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਨਾਥ! ਰੁੱਤਾਂ, ਗ੍ਰਹਿ, ਆਕਾਸ਼ੀ ਜੋਤਾਂ, ਮੂਰਤਿਮਾਨ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਸਨਾਤਨ, ਜੀਵੰਤ ਵੇਦ—ਇਹ ਸਭ ਓਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਰੁਦ੍ਰਾਂ, ਵਸੂਆਂ, ਆਦਿਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਅਸ਼ਵਿਨੀਕੁਮਾਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਪ੍ਰਭੂ ਸਕੰਦ (ਕਾਰਤਿਕੇਯ) ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਤੋਂ ਪਰਿਵ੍ਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਥੇ ਖੜਾ ਸੀ।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames true power as aligned with cosmic order: time (seasons), destiny/time-markers (planets), nature (rivers), and revelation (the eternal Vedas) all converge around Skanda. Martial authority is legitimized when it is supported by dharma/ṛta and by sacred tradition, not merely by force.
A grand, cosmic gathering is described: personified forces of time and nature, along with major classes of gods (Rudras, Vasus, Ādityas, and the Aśvin twins), assemble and stand around Skanda/Kārttikeya, honoring him as a central divine figure in the scene.