Shloka 21
तीर्थयात्रां ययौ राजन् कुरूणां वैशसे तदा । सरस्वती प्रतिस्रोत: समन्तादभिजग्मिवान्
tīrthayātrāṃ yayau rājan kurūṇāṃ vaiśase tadā | sarasvatī pratisrotaḥ samantād abhijagmivān ||
ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਸੰਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਨਿਕਲਿਆ। ਉਹ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਧਾਰੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਚਲਦਿਆਂ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅਭਿਗਮ ਕੀਤਾ।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
After catastrophic violence, the epic often turns to tīrtha-yātrā as a dharmic response—seeking purification, reflection, and restoration of moral order. The movement ‘against the current’ also suggests deliberate effort: ethical recovery requires intentional, strenuous turning away from the momentum of destruction.
The narrator states that, in the wake of the Kurus’ massacre, the subject (contextually a principal figure undertaking expiation) departs on a pilgrimage and reaches the sacred river Sarasvatī, traveling upstream and approaching its tīrthas from various directions.