Shloka 296
Adhyāya 21 — Duryodhanasya bāṇavarṣaḥ
Duryodhana’s Arrow-Storm and the Dust-Obscured Engagements
अपोवाह महाबाहुं तूर्णणायोधनादपि । फिर सम्पूर्ण धनुर्धरोंके देखते-देखते महाबाहु कृतवर्माको अपने रथपर बिठाकर वे उसे तुरंत ही युद्धस्थलसे दूर हटा ले गये
apo vāha mahābāhuṃ tūṛṇaṃ yuddhād api | punaḥ sampūrṇa-dhanurdharāṇāṃ dṛśyatāṃ mahābāhuḥ kṛtavarmāṇaṃ sva-rathe niveśya taṃ tūrṇaṃ yuddha-sthalād dūraṃ apāharat ||
ਸੰਜਯ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਉਸ ਮਹਾਬਾਹੁ ਯੋਧੇ ਨੇ ਮਹਾਬਾਹੁ ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਜੰਗ ਤੋਂ ਦੂਰ ਲੈ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਧਨੁਧਾਰੀਆਂ ਦੇ ਵੇਖਦੇ-ਵੇਖਦੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਛਿਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਣਭੂਮੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹਟਾ ਲਿਆ—ਯੁੱਧ-ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਕਰਤੱਬ ਨਿਭਾਉਂਦਿਆਂ।
संजय उवाच
Educational Q&A
Even amid war’s violence, a warrior’s dharma includes protecting comrades and acting decisively to preserve life and fighting capacity; swift, responsible action can be ethically framed as loyalty and duty rather than mere retreat.
Sañjaya describes a warrior quickly removing Kṛtavarmā from immediate danger, placing him on his own chariot, and withdrawing him far from the battlefield, all in full view of armed archers.