Shloka 4
Aśvatthāmā’s Stuti of Rudra and Śiva’s Empowerment (सौप्तिकपर्व, अध्याय ७)
श्मशानवासिन दृप्तं महागणपतिं विभुम् । खट््वाड़धारिणं रुद्रं जटिलं ब्रह्मचारिणम्
śmaśānavāsinaṁ dṛptaṁ mahāgaṇapatiṁ vibhum | khaṭvāṅgadhāriṇaṁ rudraṁ jaṭilaṁ brahmacāriṇam ||
ਸੰਜਯ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਅਸ਼ਵੱਥਾਮਾ ਨੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ—ਜੋ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ-ਵਾਸੀ, ਉਗ੍ਰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ, ਮਹਾਗਣਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ, ਸਰਵਵਿਆਪੀ; ਖਟਵਾਂਗ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਜਟਾਧਾਰੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ ਦੇ ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸੌਪਤਿਕ ਘਟਨਾ ਦੀ ਨੈਤਿਕ ਧੁੰਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਰਸ਼ਨ ਉਸ ਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਤਪਸਵੀ-ਦੇਵਤਾ ਵੱਲ ਮੋੜਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਧਰਮਯੁੱਧ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਢਹਿ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights Rudra’s paradoxical nature—ascetic yet terrifying, detached yet powerful—suggesting that when one seeks divine power amid moral collapse, the chosen deity mirrors that inner state. It implicitly raises the ethical tension between devotion for self-transformation and devotion used to justify violence.
In the Sauptika Parva’s lead-up to the nocturnal slaughter, Aśvatthāmā turns toward Rudra/Śiva. Sañjaya describes the deity’s fearsome-ascetic attributes (cremation-ground dwelling, gaṇa-lordship, khaṭvāṅga, matted hair, brahmacarya), setting the tone for the grim events that follow.