Mahabharata — Sauptika Parva, Shloka 15
Chapter 14: Divyāstra-Prayoga and Ṛṣi Intervention (दिव्यास्त्रप्रयोगः ऋषिसमागमश्च)
Devanagari script
प्राणभृद्धिरनाधृष्यौ देवदानवसम्मतौ । अस्त्रतेज: शमयितुं लोकानां हितकाम्यया
Translation
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ, ਅਜਿੱਤ ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਸਨ। ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਤੇਜ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਥੇ ਆਏ ਸਨ।
Word by Word
प्राणभृत्living being
प्राणभृत्:
Karta
TypeNoun
Rootप्राणभृत्
FormMasculine, Nominative, Singular
हिःindeed/for
हिः:
TypeIndeclinable
Rootहि
अनाधृष्यौunassailable, not to be slighted
अनाधृष्यौ:
Karta
TypeAdjective
Rootअनाधृष्य
FormMasculine, Nominative, Dual
देवदानवसम्मतौapproved/esteemed by gods and demons
देवदानवसम्मतौ:
Karta
TypeAdjective
Rootदेवदानवसम्मत
FormMasculine, Nominative, Dual
अस्त्रतेजःthe fiery power/energy of the weapons
अस्त्रतेजः:
Karma
TypeNoun
Rootअस्त्रतेजस्
FormNeuter, Accusative, Singular
शमयितुम्to pacify, to quell
शमयितुम्:
TypeVerb
Rootशम्
FormTumun (infinitive)
लोकानाम्of the worlds/of people
लोकानाम्:
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Genitive, Plural
हितकाम्ययाwith the desire for welfare (of all)
हितकाम्यया:
Karana
TypeNoun
Rootहितकाम्य
FormFeminine, Instrumental, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes