Shloka 39
Book 10, Adhyāya 12: Aśvatthāmā’s Request for the Cakra and the Brahmaśiras Context
Devanagari script
एतत् सुभीम॑ भीमानामृषभेण त्वया धृतम् | चक्रमप्रतिचक्रेण भुवि नान्योडभिपद्यते
Translation
ਇਹ ਚੱਕਰ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਭਿਆਨਕ ਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਿਰਮੌਰ ਹੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਰੋਧੀ ਕੋਲ ਐਸਾ ਚੱਕਰ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
Word by Word
एतत्this
एतत्:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Nominative, Singular
सुभीमम्very terrible
सुभीमम्:
Karta
TypeAdjective
Rootसुभीम
FormNeuter, Nominative, Singular
भीमानाम्of the terrible (ones)
भीमानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभीम
FormMasculine, Genitive, Plural
ऋषभेणby the bull/chief (best one)
ऋषभेण:
Karana
TypeNoun
Rootऋषभ
FormMasculine, Instrumental, Singular
त्वयाby you
त्वया:
Karana
TypePronoun
Rootत्वद्
Form—, Instrumental, Singular
धृतम्held/borne
धृतम्:
Karma
TypeVerb
Rootधृ
Formक्त (past passive participle), Neuter, Nominative, Singular
चक्रम्discus/wheel
चक्रम्:
Karta
TypeNoun
Rootचक्र
FormNeuter, Nominative, Singular
अप्रतिचक्रेणwith an unrivalled (no-counter) discus
अप्रतिचक्रेण:
Karana
TypeAdjective
Rootअ-प्रतिचक्र
FormNeuter, Instrumental, Singular
भुविon earth
भुवि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभू
FormFeminine, Locative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अन्यःanother (person)
अन्यः:
Karta
TypePronoun
Rootअन्य
FormMasculine, Nominative, Singular
उत्up (prefix-like particle)
उत्:
TypeIndeclinable
Rootउत्
अभिपद्यतेattains/undertakes (is able to take up)
अभिपद्यते:
TypeVerb
Rootअभि + पद्
FormPresent (Lat), 3rd, Singular, Atmanepada
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes