Shloka 42
Devanagari script
मया च भ्रंशितो राजन् द्रुपद: सखिवितग्रहे । पुत्रार्थभयजद् राजा वधाय मम भारत,“राजन! मैंने मैत्रीके विषयको लेकर कलह प्रारम्भ होनेपर राजा ट्रुपदको उनके राज्यसे भ्रष्ट किया था; भारत! इससे दुःखी होकर उन्होंने मेरे वधके लिये पुत्र प्राप्त करनेकी इच्छासे एक यज्ञका आयोजन किया
Transliteration
mayā ca bhraṁśito rājan drupadaḥ sakhivigrahe | putrārthabhayajād rājā vadhāya mama bhārata ||
Translation
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਮਿੱਤਰਤਾ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਤੋਂ ਝਗੜਾ ਉੱਠਣ ਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਰਾਜਾ ਦ੍ਰੁਪਦ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਬੇਦਖ਼ਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਹੇ ਭਾਰਤ! ਉਸ ਅਪਮਾਨ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਅਤੇ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਵਧ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਯੱਗ ਕਰਵਾਇਆ।
Word by Word
मयाby me
मया:
Karana
TypeNoun
Rootअस्मद्
Form—, Instrumental, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
भ्रंशितःwas deprived/ousted
भ्रंशितः:
TypeVerb
Rootभ्रंशित (भ्रंश् धातु, क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
द्रुपदःDrupada
द्रुपदः:
Karma
TypeNoun
Rootद्रुपद
FormMasculine, Nominative, Singular
सखि-विग्रहेin a quarrel with a friend / in the matter of friendship-turned-conflict
सखि-विग्रहे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसखि + विग्रह
FormMasculine, Locative, Singular
पुत्र-अर्थ-भयजत्arising from fear for the sake of a son / motivated by desire for a son (text uncertain)
पुत्र-अर्थ-भयजत्:
TypeAdjective
Rootपुत्र + अर्थ + भयज (भयज्/भय-जनक)
FormMasculine, Nominative, Singular
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
वधायfor (my) killing
वधाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootवध
FormMasculine, Dative, Singular
ममof me / my
मम:
TypeNoun
Rootअस्मद्
Form—, Genitive, Singular
भारतO Bharata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaD
DrupadaB
Bhārata (addressee)T
the King (rājan, addressee)Y
yajña (sacrifice, implied by context)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes