Shloka 32
यमसभावर्णनम् (Yamasabhā-varṇanam) — Nārada’s Description of Dharmarāja’s Assembly
कालस्य नयने युक्ता यमस्य पुरुषाश्न ये । तस्यां शिंशपपालाशास्तथा काशकुशादय: । उपासते धर्मराजं मूर्तिमन््तो जनाधिप
nārada uvāca | kālasya nayane yuktā yamasya puruṣāśn ye | tasyāṃ śiṃśapapālāśās tathā kāśakuśādayaḥ | upāsate dharmarājaṃ mūrtimanto janādhipa |
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਜਨਾਧਿਪ! ਕਾਲ ਦੇ ‘ਨੇਤਰ’ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਅਤੇ ਯਮ ਦੇ ਪੁਰੁਸ਼ (ਕਾਰਜਕਰਤਾ) ਕਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹਨ। ਸ਼ਿੰਸ਼ਪਾ ਅਤੇ ਪਲਾਸ਼ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ, ਅਤੇ ਕਾਸ਼, ਕੁਸ਼ ਆਦਿ ਘਾਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਸ਼ਠਾਤਾ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਮੂਰਤਿਮਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਧਰਮਰਾਜ ਵੈਵਸਵਤ ਯਮ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ-ਨਿਯਮਨ ਕਾਲ ਅਤੇ ਯਮ ਦੁਆਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੀ ਪਰਮ ਆਸਰਾ ਧਰਮ ਹੀ ਹੈ—ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਧਰਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਿਤ ਨਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
नारद उवाच
Educational Q&A
Even Time and Death—forces that seem absolute—are portrayed as subordinate to and reverent toward Dharma (righteous order). The verse frames ethical law as the governing principle that even cosmic executors must honor.
Narada describes an assembly where Dharmarāja is worshipped by the agents of Yama and by embodied presiding powers associated with trees and sacred grasses, emphasizing the grandeur and authority of Dharma in that court.