Shloka 30
यमसभावर्णनम् (Yamasabhā-varṇanam) — Nārada’s Description of Dharmarāja’s Assembly
अग्निष्वात्ताश्न पितर: फेनपाश्चोष्मपाश्च ये । स्वधावन्तो बर्लहिषदो मूर्तिमन्तस्तथापरे
nārada uvāca | agniṣvāttāś ca pitaro phenapāś coṣmapāś ca ye | svadhāvanto barhiṣadaḥ mūrtimantas tathāpare ||
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਉੱਥੇ ਅਗਨਿਸ਼ਵਾਤ्त ਪਿਤਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਫੇਨਪ ਤੇ ਊਸ਼ਮਪ ਨਾਮ ਦੇ ਪਿਤਰ ਵੀ; ਸ੍ਵਧਾਵੰਤ ਅਤੇ ਬਰ੍ਹਿਸਦ ਵੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੂਰਤਿਮਾਨ ਪਿਤਰ ਵੀ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਿਤ੍ਰਗਣ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਰਾਜਸਭਾ ਵਿੱਚ ਧਰਮਰਾਜ ਯਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਧਰਮ ਦਾ ਸੁਖਮ ਨਿਯਮ ਵੀ ਪਿਤ੍ਰਲੋਕ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਸਾਕ੍ਹ ਨਾਲ ਟਿਕਿਆ ਹੈ।
नारद उवाच
Educational Q&A
The verse underscores that dharma and rightful rule are not merely human conventions: the ancestral and cosmic orders (Pitṛs in multiple classes) are portrayed as present and attentive, implying moral accountability and the sanctity of righteous governance supported by ritual and tradition.
Narada is describing the extraordinary assembly hall where Dharmarāja is honored. He lists various classes of Pitṛs—Agniṣvāttas, Phenapas, Ūṣmapas, Svadhāvants, Barhiṣads, and other embodied ancestral beings—indicating that even subtle, divine lineages attend and venerate the king in the sabhā.