Shloka 13

Devanagari script

यथाफला: षण्ढतिला यथा चर्ममया मृगा: । तथैव पाण्डवा: सर्वे यथा काकयवा अपि,'जैसे थोथे तिल बोनेपर फल नहीं देते हैं, जैसे केवल चर्ममय मृग व्यर्थ हैं तथा जैसे काकयव (तंदुलरहित तृणधान्य) निष्प्रयोजन होते हैं, उसी प्रकार समस्त पाण्डवोंका जीवन निरर्थक हो गया है

Transliteration

vaiśampāyana uvāca |

yathāphalāḥ ṣaṇḍhatilā yathā carmamayā mṛgāḥ |

tathaiva pāṇḍavāḥ sarve yathā kākayavā api ||

Translation

ਜਿਵੇਂ ਬਾਂਝ ਤਿਲ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਸਿਰਫ਼ ਚਰਮ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ‘ਹਿਰਨ’ ਖਾਲੀ ਨਕਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਕਾਕਯਵ—ਦਾਣੇ ਬਿਨਾਂ ਭੁੱਸੇ ਵਰਗਾ—ਨਿਰਥਕ ਹੈ; ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਇਸ ਵੇਲੇ ਸਾਰੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਵੀ ਨਿਸ਼ਫਲ ਤੇ ਬੇਅਰਥ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

Word by Word

यथाjust as

अफलाःfruitless, without result

षण्ढ-तिलाःbarren sesame (sesame that yields no grain)

यथाjust as

चर्म-मयाःmade of hide/skin (mere leather)

मृगाःdeer (animals)

तथाso, in the same way

एवindeed, just

पाण्डवाःthe Pandavas

सर्वेall

यथाjust as

काक-यवाःkākayava (a worthless grain/grass-seed, husk without rice)

अपिalso, even

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

Vaiśampāyana

Pāṇḍavas

barren sesame (ṣaṇḍhatilāḥ)

hide-made deer (carmamayā mṛgāḥ)

kākayava (worthless husk/grain)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes