Shloka 56
Sabhā Parva, Adhyāya 68 — Pāṇḍavānāṃ Vanavāsa-prasthānaḥ; Duḥśāsana-nindā; Pāṇḍava-pratijñāḥ
Devanagari script
धिक्शब्दस्तु ततस्तत्र समभूल्लोमहर्षण: । सभ्यानां नरदेवानां दृष्टवा कुन्तीसुतांस्तथा,उस समय कुन्तीपुत्रोंकी ओर देखकर सभामें उपस्थित नरेशोंकी ओरसे दुःशासनपर रोमांचकारी शब्दोंमें धिक्कारकी बौछार होने लगी
Transliteration
dhikśabdas tu tatas tatra samabhūl lomaharṣaṇaḥ | sabhyānāṃ naradevāṇāṃ dṛṣṭvā kuntīsutāṃs tathā ||
Translation
ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਉਸ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਰੋਮਾਂਚ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ‘ਧਿਕ্!’ ਦੀ ਪੁਕਾਰ ਉੱਠੀ। ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਐਸੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕੰਬਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਿੰਦਾ-ਧਿਕਾਰ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
Word by Word
धिक्शब्दःthe cry/utterance of 'shame!'
धिक्शब्दः:
Karta
TypeNoun
Rootधिक्शब्द
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
ततःthen/thereupon
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
तत्रthere/in that place (in the assembly)
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
समभूत्arose/occurred
समभूत्:
TypeVerb
Rootसम्-भू
FormAorist (simple past), 3rd, Singular, Parasmaipada
लोमहर्षणःhair-raising/thrilling
लोमहर्षणः:
TypeAdjective
Rootलोमहर्षण
FormMasculine, Nominative, Singular
सभ्यानाम्of the assembly-members
सभ्यानाम्:
TypeNoun
Rootसभ्य
FormMasculine, Genitive, Plural
नरदेवानाम्of the kingly men (lit. man-gods)
नरदेवानाम्:
TypeNoun
Rootनरदेव
FormMasculine, Genitive, Plural
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Active (parasmai sense)
कुन्तीसुतान्Kunti's sons (the Pandavas)
कुन्तीसुतान्:
Karma
TypeNoun
Rootकुन्तीसुत
FormMasculine, Accusative, Plural
तथाthus/so/likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaD
DuḥśāsanaK
Kuntīsutāḥ (the Pāṇḍavas)S
Sabhā (royal assembly hall)N
Naradevāḥ (kings present in the assembly)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes