Shloka 9
अध्याय ६४ — सभामध्ये क्रोध-निवारणम्
Restraint of wrath in the royal assembly
भिनत्ति शिरसा शैलमहिं भोजयते च य: । धीरेव कुरुते तस्य कार्याणामनुशासनम् | यो बलादनुशास्तीह सोअमित्रं तेन विन्दति,जिनसे प्रेरित होकर मनुष्य अपने सिरसे पर्वतको विदीर्ण करना चाहता है--अर्थात् पत्थरपर सिर पटककर स्वयं ही अपनेको पीड़ा देता है तथा जिनकी प्रेरणासे मनुष्य सर्पको भी दूध पिलाकर पालता है, उसी सर्वनियन्ताकी बुद्धि समस्त जगत्के कार्योंका अनुशासन करती है। जो बलपूर्वक किसीपर अपना उपदेश लादता है, वह अपने उस व्यवहारके द्वारा उसे अपना शत्रु बना लेता है
bhिनत्ति śirasā śailam ahiṁ bhojayate ca yaḥ | dhīreva kurute tasya kāryāṇām anuśāsanam || yo balād anuśāstīha so 'mitraṁ tena vindati |
ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਚੀਰਣ ਲੱਗ ਪਵੇ, ਅਤੇ ਜੋ ਸੱਪ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾ ਕੇ ਪਾਲੇ, ਉਹ ਭੁੱਲੀ ਹੋਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਧੀਰ, ਸਰਵ-ਨਿਯੰਤਾ ਬੁੱਧੀ ਹੀ ਸਭ ਕਾਰਜਾਂ ਦਾ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਇੱਥੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਹੋਰਾਂ ਉੱਤੇ ਹਕਮ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸੇ ਵਰਤਾਓ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵੈਰੀ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
दुर्योधन उवाच