Shloka 107
Nāradasya Rājadharma-praśnāḥ
Nārada’s Examination of Royal Ethics
Devanagari script
उत्पन्नान् कच्चिदाढ्यस्य दरिद्रस्य च भारत | अर्थान् न मिथ्या पश्यन्ति तवामात्या हृता जनै:
Translation
ਹੇ ਭਾਰਤ! ਚੁਗਲਖੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭੜਕਾਵੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਕੀ ਤੇਰੇ ਮੰਤਰੀ ਕਿਸੇ ਧਨੀ ਜਾਂ ਗਰੀਬ ਦੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਉਪਜੇ ਧਨ ਨੂੰ ਝੂਠੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ—ਜਾਂ ਵਧੇ ਹੋਏ ਧਨ ਨੂੰ ਚੋਰੀ ਆਦਿ ਰਾਹੀਂ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨ ਲੈਂਦੇ?
Word by Word
उत्पन्नान्arisen, produced
उत्पन्नान्:
Karma
TypeAdjective
Rootउत्पन्न (उत्+√पद्/√पत्; कृदन्त-प्रत्यय: क्त)
FormMasculine, Accusative, Plural
कच्चित्whether (indeed)?
कच्चित्:
TypeIndeclinable
Rootकच्चित्
आढ्यस्यof a rich man
आढ्यस्य:
TypeNoun
Rootआढ्य
FormMasculine, Genitive, Singular
दरिद्रस्यof a poor man
दरिद्रस्य:
TypeNoun
Rootदरिद्र
FormMasculine, Genitive, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
भारतO Bharata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
अर्थान्wealth, assets
अर्थान्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्थ
FormMasculine, Accusative, Plural
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
मिथ्याwrongly, falsely
मिथ्या:
TypeIndeclinable
Rootमिथ्या
पश्यन्तिthey see, regard
पश्यन्ति:
TypeVerb
Root√पश् (दृश्-अर्थे)
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
तवof you, your
तव:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular, —
अमात्याःministers
अमात्याः:
Karta
TypeNoun
Rootअमात्य
FormMasculine, Nominative, Plural
हृताःcarried away, misled
हृताः:
TypeAdjective
Rootहृत (√हृ + क्त)
FormMasculine, Nominative, Plural
जनैःby people
जनैः:
Karana
TypeNoun
Rootजन
FormMasculine, Instrumental, Plural
Speaker
नारद उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes