Shloka 126
Śiśupāla-nigraha-prastāva: Yudhiṣṭhira’s Conciliation and Bhīṣma’s Defense of Kṛṣṇa
Book 2, Chapter 35
Devanagari script
यज्ञमित्येव राजान: स्पर्धमाना ददुर्धनम् प्रत्येक राजा बहुसंख्यक रत्नोंकी भेंट देकर धर्मराज युधिष्ठिरके धनकी वृद्धि करने लगा। सभी राजा यह होड़ लगाकर धन दे रहे थे कि कुरुनन्दन युधिष्ठिर किसी प्रकार मेरे ही दिये हुए रत्नोंके दानसे अपना यज्ञ सम्पूर्ण करें
Translation
‘ਯਜ੍ਞ, ਯਜ੍ਞ’—ਇਹੀ ਕਹਿ ਕੇ ਰਾਜੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਧਨ ਦੇਣ ਲੱਗੇ। ਹਰ ਰਾਜਾ ਬੇਅੰਤ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਧਰਮਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਧਨ-ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਗਿਆ। ਸਭ ਰਾਜੇ ਹੋੜ ਲਾ ਕੇ ਧਨ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ—ਤਾਂ ਜੋ ਕੁਰੂਨੰਦਨ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਹੀ ਦਿੱਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਯਜ੍ਞ ਪੂਰਾ ਕਰੇ।
Word by Word
यज्ञम्sacrifice, yajña
यज्ञम्:
Karma
TypeNoun
Rootयज्ञ
FormMasculine, Accusative, Singular
इतिthus (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
राजानःkings
राजानः:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Plural
स्पर्धमानाःcompeting, vying
स्पर्धमानाः:
TypeVerb
Rootस्पर्ध्
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Plural
ददुःgave
ददुः:
TypeVerb
Rootदा
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Plural, Parasmaipada
धनम्wealth, riches
धनम्:
Karma
TypeNoun
Rootधन
FormNeuter, Accusative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes