Shloka 3
नकुलस्य प्रतीची-दिग्विजयः
Nakula’s Conquest of the Western Quarter
स गत्वा नरशार्दूल: पज्चालानां पुरं महत्,महता बलचक्रेण परराष्ट्रावमर्दिना । हस्त्यश्वरथपूर्णेन दंशितेन प्रतापवान् २ ।। वृतो भरतशार्टूलो द्विषच्छोकविवर्द्धन: । वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! इसी समय शत्रुओंका शोक बढ़ानेवाले भरतवंशशिरोमणि महाप्रतापी एवं पराक्रमी भीमसेन भी धर्मराजकी आज्ञा ले, शत्रुके राज्यको कुचल देनेवाली और हाथी, घोड़े एवं रथसे भरी हुई, कवच आदिसे सुसज्जित विशाल सेनाके साथ पूर्व दिशाको जीतनेके लिये चले
sa gatvā naraśārdūlaḥ pāñcālānāṃ puraṃ mahat, mahatā balacakreṇa pararāṣṭrāvamardinā | hasty-aśva-ratha-pūrṇena daṃśitena pratāpavān || vṛto bharataśārdūlo dviṣac-choka-vivardhanaḥ |
ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਨਰ-ਸ਼ਾਰਦੂਲ ਭੀਮਸੇਨ ਵੈਰੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਲ-ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੋਇਆ ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਨਗਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਹ ਫੌਜ ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਕਵਚ-ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਭਰਤਵੰਸ਼ ਦਾ ਬੱਬਰ ਸ਼ੇਰ ਉਹ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਸੀ।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames martial strength as ethically situated within kṣatriya-dharma: force is portrayed as rightful when organized, disciplined, and exercised under legitimate royal direction to establish or protect political order.
Vaiśampāyana describes a heroic leader advancing to the great city of the Pāñcālas with a massive, well-equipped army—elephants, horses, and chariots—capable of subduing enemy realms and causing grief to opponents.