Shloka 18
Jarāsandha-nipātana, rāja-mokṣa, and rājasūya-sāhāyya-prārthanā
Jarāsandha’s fall, liberation of kings, and request for support
स्वर्गयोनिर्महद् ब्रह्म स्वर्गयोनिर्महद् यश: । स्वर्गयोनिस्तपो युद्धे मृत्यु: सो5व्यभिचारवान्,वेदाध्ययन स्वर्गप्राप्तिका कारण है, परोपकाररूप महान् यश भी स्वर्गका हेतु है, तपस्याको भी स्वर्गलोकका साधन बताया गया है; परंतु क्षत्रियके लिये इन तीनोंकी अपेक्षा युद्धमें मृत्युका वरण करना ही स्वर्गप्राप्तिका अमोघ साधन है
svargayonir mahad brahma svargayonir mahad yaśaḥ | svargayonis tapo yuddhe mṛtyuḥ so 'vyabhicāravān ||
ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਹਮ (ਵੇਦ-ਅਧਿਐਨ) ਸੁਰਗ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ; ਪਰਉਪਕਾਰ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਮਹਾਨ ਕੀਰਤੀ ਵੀ ਸੁਰਗ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ; ਤਪੱਸਿਆ ਨੂੰ ਵੀ ਸੁਰਗਲੋਕ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਸਾਧਨ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਖੱਤਰੀ ਲਈ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਤੋਂ ਉਪਰ—ਧਰਮ ਤੋਂ ਨਾ ਡਿਗਦਿਆਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਨੂੰ ਵਰਣ ਕਰਨਾ ਸੁਰਗ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਅਚੂਕ ਸਾਧਨ ਹੈ।
श्रीकृष्ण उवाच
Educational Q&A
Multiple paths are acknowledged as leading to heaven—Vedic learning (brahma), beneficent renown (yaśas), and austerity (tapas)—but for a kṣatriya, steadfastly accepting death in righteous battle is presented as an especially certain means, provided it is aligned with dharma and not motivated by deviation or unrighteousness.
In this passage Kṛṣṇa is speaking in a didactic mode, ranking and comparing recognized dharmic means to attain heavenly merit. The statement frames a value-system where social duty (varṇa-dharma), especially the warrior’s obligation in battle, is treated as a decisive ethical criterion for posthumous reward.