Shloka 59
हृष्टो ततस्तावमितप्रभावौ मनांस्थरीणामवदारयन्तौ | सुवर्णजालावततौ महास्वनौ हिमावदातौ परिगृहा[ पाणिशि: । चुचुम्बतु: शड्खवरी नृणां वरौ वराननाभ्यां युगपच्च दध्मतु:
hṛṣṭas tatastāv amitaprabhāvau manāṁsi śatrūṇām avadārayantau | suvarṇajālāvatatau mahāsvanau himāvadātau parigṛhya pāṇibhiḥ | cucumbatuḥ śaṅkhavarau nṛṇāṁ varau varānanābhyāṁ yugapac ca dadhmatuḥ ||
ਤਦ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਅਮਿਤ-ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਨਰ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹर्ष ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਚੀਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਉੱਤਮ ਸ਼ੰਖ ਲੈ ਆਏ। ਉਹ ਸ਼ੰਖ ਸੋਨੇ ਦੀ ਜਾਲੀ ਨਾਲ ਢੱਕੇ, ਬਰਫ਼ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟੇ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਨਾਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ੰਖਾਂ ਨੂੰ ਚੁੰਮਿਆ ਅਤੇ ਉਸੇ ਪਲ ਇਕੱਠੇ ਫੂਕ ਦਿੱਤਾ—ਧਰਮਯੁੱਧ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਜਨਤਕ ਘੋਸ਼ਣਾ ਵਾਂਗ, ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇਣ ਅਤੇ ਸ਼ਤਰੂ ਦੇ ਮਨੋਬਲ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦੇਣ ਲਈ।
शल्य उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the dharmic posture of steadfastness in a righteous duty: public, disciplined resolve (signaled by the conch) strengthens one’s own side and ethically frames the coming action as deliberate responsibility rather than uncontrolled violence.
Kṛṣṇa (Garuḍadhvaja) and Arjuna (Kapidhvaja), exhilarated and confident, take two splendid conches—snow-white, gold-netted, and loud—kiss them, and blow them simultaneously, a formal battle-signal meant to hearten allies and intimidate enemies.